Ô nhiễm không khí dưới góc nhìn Đông y

Theo Đông y, trọc khí có tính nặng, đục, dễ ứ trệ. Khi xâm nhập cơ thể qua mũi, phế và da, trọc khí gây rối loạn vận hành khí cơ, đặc biệt ảnh hưởng đến tạng Phế – cơ quan chủ khí và hô hấp.

Cơ chế gây bệnh

• Phế chủ khí, khai khiếu ra mũi: Trọc khí xâm nhập lâu ngày làm phế khí suy tổn, rối loạn chức năng tuyên phát – túc giáng, biểu hiện ho kéo dài, viêm mũi xoang, khó thở, mệt mỏi.

• Trọc khí uất kết sinh nhiệt: Tà khí tích tụ hóa nhiệt, hao tổn phế âm, gây khô họng, khàn tiếng, da khô, táo bón, dễ viêm nhiễm.

• Khí trệ huyết ứ: Không khí ô nhiễm làm khí cơ bế tắc, huyết hành kém, dẫn đến đau đầu, tức ngực, rối loạn giấc ngủ, làm tăng nguy cơ bệnh tim phổi mạn tính.
  
  

Không chỉ là bệnh của phổi

Trong học thuyết tạng phủ, Phế – Tỳ – Thận có mối liên hệ chặt chẽ. Phế suy làm tỳ vận hóa kém, sinh đàm thấp; thận nạp khí yếu khiến cơ thể nhanh mệt, sức đề kháng giảm. Vì vậy, tác động của ô nhiễm không khí mang tính toàn thân, không khu trú ở hệ hô hấp.

Phòng và bảo vệ sức khỏe theo Đông y

• Ích khí, dưỡng phế: củng cố chính khí, tăng khả năng chống lại trọc khí từ môi trường.

• Thanh phế, hóa đàm, giải trọc: hỗ trợ cơ thể đào thải tà khí tích tụ; giữ ấm vùng cổ – ngực, tránh hít không khí ô nhiễm lạnh vào sáng sớm.

• Ăn uống thanh đạm: tăng thực phẩm dưỡng phế như lê hấp, mật ong, củ sen; hạn chế cay nóng, rượu bia.

• Sinh hoạt điều độ: ngủ đủ giấc, vận động nhẹ giúp khí huyết lưu thông, phế khí tuyên thông tốt hơn.

Kết luận

Từ góc nhìn Đông y, ô nhiễm không khí là một loại tà khí âm thầm nhưng nguy hại, tác động lâu dài đến phế khí và toàn bộ hệ thống tạng phủ. Chủ động dưỡng phế – ích khí – điều hòa sinh hoạt là nền tảng quan trọng để bảo vệ sức khỏe trong bối cảnh ô nhiễm ngày càng gia tăng.