Hội chứng dải chậu chày (ITBS) – Nhận diện, chẩn đoán và hướng điều trị

Chia sẻ của bác sĩ Văn Đức - Trung Tâm Y Học Cổ Truyền Vinmec Sao Phương Đông


Hội chứng dải chậu chày (Iliotibial Band Syndrome – ITBS) là một dạng chấn thương do quá tải, thường gặp ở người chạy bộ, đạp xe và vận động viên. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau mặt ngoài gối, đặc biệt khi chạy đường dài hoặc chạy xuống dốc. Việc nhận diện đúng cơ chế và can thiệp sớm giúp phục hồi tốt và hạn chế tái phát.

1. Dải chậu chày (Iliotibial band) là gì?

Dải chậu chày là một dải mô sợi chạy dọc:

• Từ mào chậu (hông)

• Qua mặt ngoài đùi

• Đến lồi cầu ngoài xương chày (mặt ngoài đầu gối)

Chức năng

• Giữ ổn định khớp gối khi đi bộ và chạy

• Hỗ trợ vận động gấp – duỗi gối

2. Hội chứng dải chậu chày là gì?

Hội chứng dải chậu chày xảy ra khi dải chậu chày bị ma sát lặp lại với lồi cầu ngoài xương đùi trong quá trình gấp – duỗi gối, gây:

• Viêm

• Đau mặt ngoài gối

• Khó chịu khi chạy hoặc khi đi xuống dốc

3. Triệu chứng

• Đau mặt ngoài đầu gối, tăng khi chạy, giảm khi nghỉ

• Đau rõ khi chạy xuống dốc hoặc chạy trên bề mặt nghiêng

• Cảm giác rát, đau nhói tại điểm bám của dải chậu chày

• Đôi khi có cảm giác “lách tách” ở mặt ngoài gối

💡 Test Ober hoặc test Noble dương tính khi được bác sĩ kiểm tra.

4. Nguyên nhân

Quá tải hoặc kỹ thuật vận động sai

• Tăng cường độ chạy quá nhanh

• Chạy trên mặt nghiêng hoặc đường dốc

Yếu tố giải phẫu – cơ sinh học

• Chân vòng kiềng (genu varum)

• Lệch trục chân – bàn chân: bàn chân xoay vào trong, bàn chân bẹt

• Cơ mông yếu, đặc biệt là cơ mông giữa, khiến dải chậu chày phải làm việc quá mức

Dụng cụ

• Giày chạy mòn hoặc kém hỗ trợ

5. Chẩn đoán

Chẩn đoán ITBS chủ yếu dựa vào:

• Khám lâm sàng

• Xác định điểm đau mặt ngoài gối

• Test Noble và test Ober

Chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc MRI chỉ sử dụng khi cần loại trừ các nguyên nhân khác gây đau gối.

6. Điều trị hội chứng dải chậu chày

Giai đoạn cấp

• Nghỉ ngơi 1–2 tuần

• Chườm lạnh 15–20 phút, 2–3 lần/ngày

• Thuốc giảm đau, chống viêm theo hướng dẫn của bác sĩ

Vật lý trị liệu – rất quan trọng

• Giãn dải chậu chày

• Giãn cơ mông và cơ đùi sau

• Tăng cường cơ mông (gluteus medius)

• Lăn cơ bằng foam rolling

Điều chỉnh vận động

• Tăng quãng đường chạy từ từ

• Tránh chạy dốc trong giai đoạn hồi phục

• Kiểm tra và thay đổi giày chạy nếu cần

Can thiệp khác

• Tiêm steroid chỉ cân nhắc khi đau kéo dài, không đáp ứng điều trị bảo tồn

• Rất hiếm khi cần phẫu thuật

7. Phòng ngừa

• Khởi động kỹ trước khi tập luyện

• Giãn cơ thường xuyên

• Tăng cường cơ mông và cơ đùi

• Không tăng quãng đường hoặc chạy dốc quá nhanh

• Lựa chọn giày phù hợp

Kết luận

Hội chứng dải chậu chày là nguyên nhân thường gặp gây đau mặt ngoài gối ở người chạy bộ và vận động viên. Phần lớn trường hợp đáp ứng tốt với điều trị bảo tồn và vật lý trị liệu, đặc biệt khi được phát hiện sớm và điều chỉnh đúng kỹ thuật vận động.