Khô khớp, vận động trục trặc: Hiểu đúng để điều trị đúng

Chia sẻ của bác sĩ Nguyễn Huy Đức – Trung tâm Y học Cổ truyền Vinmec Sao Phương Đông

Nếu bạn thường xuyên nghe thấy tiếng lạo xạo khi vận động, có cảm giác cứng khớp vào buổi sáng, khó cử động trong những động tác quen thuộc, đó có thể là dấu hiệu cho thấy dịch hoạt khớp (Synovia) đang giảm về số lượng hoặc suy giảm chất lượng, gây nên tình trạng khô khớp.

Dịch khớp đóng vai trò như một lớp đệm sinh học, giúp bôi trơn khớp, nuôi dưỡng sụn và giảm ma sát khi vận động. Khi dịch khớp không đủ, sụn khớp dễ bị bào mòn, từ đó dẫn đến đau và rối loạn vận động.

Các triệu chứng thường gặp của khô khớp

Khi dịch khớp suy giảm, người bệnh có thể gặp các biểu hiện sau:

• Cứng khớp, đặc biệt rõ vào buổi sáng hoặc sau khi nghỉ ngơi lâu

• Hạn chế tầm vận động khớp

• Tiếng kêu bất thường khi cử động

• Đau nhức khớp, có thể kèm sưng tấy

• Mỏi khớp, vận động kém linh hoạt

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng khô khớp

Khô khớp không phải là một bệnh lý đơn lẻ mà thường là hậu quả của nhiều yếu tố phối hợp:

• Quá trình lão hóa khiến khả năng sản xuất dịch khớp của cơ thể suy giảm

• Chấn thương khớp hoặc vận động quá tải lặp đi lặp lại, làm tăng áp lực lên sụn khớp

• Thiếu hụt dinh dưỡng cần thiết cho việc tái tạo và duy trì chất lượng dịch khớp

• Các bệnh lý khớp như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp làm thay đổi cấu trúc và môi trường dịch khớp

• Khi dịch khớp không đủ, các mặt khớp ma sát trực tiếp với nhau, gây đau, cứng và giảm khả năng vận động

Nguyên tắc điều trị khô khớp

Điều trị khô khớp phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương khớp. Tuy nhiên, theo cả Y học hiện đại và Y học cổ truyền, việc nuôi dưỡng khớp, phục hồi từ sớm và phòng ngừa tiến triển đóng vai trò then chốt.

Đông y coi trọng nguyên tắc “phòng bệnh là chủ đạo, chữa bệnh từ gốc”, chú trọng nuôi dưỡng gân cốt, khí huyết và tạng phủ liên quan.

Nuôi dưỡng và phục hồi khớp bằng biện pháp tự nhiên

Bổ sung dưỡng chất cần thiết cho khớp

• Omega-3: Có tác dụng chống viêm, giúp khớp vận động trơn tru. Có nhiều trong cá hồi, cá thu, hạt lanh, hạt chia, quả óc chó

• Axit Hyaluronic: Là thành phần tự nhiên của dịch khớp, giúp bôi trơn và giảm ma sát khớp

• Glucosamine và Chondroitin: Hỗ trợ tái tạo sụn khớp, tăng sản xuất dịch khớp

• Collagen, đặc biệt là Collagen type II: Giúp duy trì độ bền và đàn hồi của sụn khớp

• Các chất chống oxy hóa như Astaxanthin, Vitamin C, Vitamin E, Selen, Kẽm: Bảo vệ khớp khỏi tổn thương do gốc tự do

Uống đủ nước

Dịch khớp chứa hàm lượng nước cao. Việc duy trì 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày giúp hỗ trợ quá trình sản xuất và duy trì chất lượng dịch khớp.

Vận động đúng cách, phù hợp với khớp

Vận động hợp lý giúp kích thích sản sinh dịch khớp, cải thiện tuần hoàn máu và tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp.

• Bơi lội và thể dục dưới nước: Giảm áp lực lên khớp, phù hợp với người đau khớp

• Đạp xe: Bài tập nhẹ nhàng giúp duy trì tầm vận động khớp

• Tập tăng cường cơ bắp: Giúp cơ nâng đỡ khớp tốt hơn, giảm tải lên bề mặt khớp

Vật lý trị liệu trong điều trị khô khớp

• Liệu pháp nhiệt như chườm ấm, đèn hồng ngoại giúp cải thiện tuần hoàn máu, giảm co cứng

• Liệu pháp lạnh giúp giảm sưng và viêm trong giai đoạn cấp

Điều trị khô khớp theo Y học cổ truyền

Y học cổ truyền tập trung vào dưỡng khớp, hoạt lợi, cường gân cốt và giảm đau từ gốc rễ:

• Châm cứu và bấm huyệt giúp đả thông kinh lạc, tăng lưu thông khí huyết đến vùng khớp tổn thương

• Sử dụng thuốc YHCT với các vị thuốc bổ thận, mạnh gân cốt, giúp hỗ trợ tăng sản xuất dịch khớp tự nhiên

Theo Đông y, Thận chủ cốt, Can chủ cân, do đó điều trị khớp không chỉ dừng ở khớp mà cần điều chỉnh toàn thân.

Sử dụng thuốc trong điều trị khô khớp

Trong một số trường hợp, có thể cân nhắc:

• Thuốc chống viêm không steroid (NSAID)

• Tiêm axit hyaluronic nội khớp

• Tiêm corticoid khi có viêm nhiều

Việc sử dụng thuốc cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Các biện pháp can thiệp khi điều trị bảo tồn không hiệu quả

Khi các phương pháp bảo tồn không còn đáp ứng, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Rửa khớp, làm sạch bề mặt sụn

• Ghép sụn hoặc tái tạo sụn

• Thay khớp nhân tạo trong trường hợp tổn thương nặng

Kết luận

Khô khớp là tình trạng tiến triển âm thầm nhưng có thể gây đau mạn tính và hạn chế vận động nếu không được can thiệp sớm. Việc hiểu đúng nguyên nhân, điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và kết hợp Y học hiện đại với Y học cổ truyền sẽ giúp bảo vệ và phục hồi chức năng khớp hiệu quả, bền vững.